তদন্ত দুর্বল , রায় ও দুর্বল( অসমীয়া কপি)

দুৰ্বল তদন্ত-দুৰ্বল ৰায়

ন্যায় বঞ্চিত ভুক্তভোগী

চন্দ্ৰ কুমাৰ শইকীয়া ,গুয়াহাটি 

ভাৰতীয় ন্যায় ব্যৱস্থা পৃথিৱীৰ ভিতৰতে শক্তিশালী আৰু সৰ্বোত্তম৷ ভাৰতীয় ন্যায় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি বিশ্বৰ সকলো দেশেই সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে৷ কিন্তু কেতিয়াবা কিছুমান ৰায়দানে সাধাৰণ মানুহৰ ন্যায় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি আস্থা হেৰাই যায়৷ স্বয়ং সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ত যেতিয়া হত্যা ধৰ্ষণৰ ভুক্তভোগীৰ পৰিয়ালে ন্যায় নাপায় তেতিয়া বাৰু দুৰ্বল মানুহে কাক আশা কৰিব ? সেয়া এক উত্তৰবিহীন প্ৰশ্ন৷ যোৱা ২০১৭ চনত অসমৰ হোজাই জিলাৰ এখল বিদ্যালয়ৰ প্ৰধান শিক্ষক অৰ্ণমাই বৰাৰ জঘন্য ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰত অভিযুক্তক দোষমুক্ত কৰি উচ্চতম ন্যায়ালয়ে পুনৰবাৰ অসম আৰক্ষীৰ দুৰ্বল অপৰাধ তদন্তৰ ওপৰত চৰ্চা লাভ কৰে। নিম্ন আদালতত দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ পিছত মূল অভিযুক্তক দোষমুক্ত কৰাৰ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে দিয়া ৰায়ক সমৰ্থন কৰি উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে বিচাৰ বিভাগে যুক্তিসংগত সন্দেহৰ বাহিৰত গোচৰটো প্ৰতিষ্ঠা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে। আচলতে লেহেমীয়া তদন্তই দশক দশক ধৰি দ্ৰুত ন্যায় প্ৰদানৰ পথত এক ডাঙৰ বাধা হৈ আহিছে। আমি যিমানেই জঘন্য অপৰাধৰ পিছত আদৰ্শ ন্যায়ৰ বাবে হুলস্থুল কৰো, আদালতত শক্তিশালী গোচৰ দাখিল কৰাত আৰক্ষীৰ অযোগ্যতাই ন্যায়ক অস্বীকাৰ কৰাটো নিশ্চিত কৰে। আনকি ফাষ্ট ট্ৰেক আদালত গঠনৰ পৰিস্থিতিৰ ওপৰত কোনো ইতিবাচক প্ৰভাৱ নপৰে যেতিয়ালৈকে আৰক্ষীয়ে আদালতৰ নিৰীক্ষণ সহ্য কৰিব পৰা অপৰাধমূলক গোচৰসমূহৰ দক্ষ অনুসৰণ কৰিব পৰা অৱস্থাত নাথাকিব। অৰ্ণমাই বৰা গোচৰৰ অভিযুক্তক দোষমুক্ত হোৱাৰ পিছতে তদন্তৰ মানদণ্ডক লৈ ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰাৰ লগতে আৰক্ষীৰ অভিযোগনামাৰ পুনৰ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো বুজা যায়। ন্যায়ৰ ব্যৱস্থা কৰাটো এৰাই চলিলেও বিষয়টোৰ লগত জড়িত হৈ আছে আৰক্ষীৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ কমি অহা বিশ্বাস। মামলাৰ লেহেমীয়া গতিও গোচৰসমূহক যুক্তিসংগত সিদ্ধান্তলৈ লৈ যোৱাৰ ক্ষেত্ৰত টানি আনিছে যদিও আৰক্ষীৰ শিথিল তদন্তই অধিক বিৰক্তিকৰ হৈয়েই আছে, যিটো এনে গোচৰে বাৰে বাৰে উন্মোচন কৰে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অৰ্ণমাই বৰা গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত তদন্তৰ "গুৰুতৰ ত্ৰুটি"ৰ ব্যতিক্ৰমো গ্ৰহণ কৰি কয় যে প্ৰক্ৰিয়াগত অনিয়মৰ বাবে গোচৰৰ ভেটিটো দুৰ্বল হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত অভিযুক্তক প্ৰমাণ ধ্বংসকে ধৰি সকলো অভিযোগৰ পৰা দোষমুক্ত কৰা হৈছে। আদালতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে অভিযুক্তজনক অপৰাধৰ সৈতে জড়িত কৰা কোনো নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ নাই আৰু আনকি তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ পৰিস্থিতিৰ ওপৰত সন্দেহৰ সৃষ্টি কৰি ইয়াক “সন্দেহৰ ডাৱৰৰ তলত” বুলি অভিহিত কৰে। এই সকলোবোৰে ৰাজ্য চৰকাৰৰ ওপৰত যথেষ্ট বেয়াকৈ প্ৰতিফলিত কৰে আৰু এয়া চৰকাৰ আৰু অসম আৰক্ষী উভয়ৰে বাবে এক জাগৰণৰ আহ্বান হোৱা উচিত। অসম আৰক্ষী বাহিনীক লজিষ্টিক, জনশক্তি আৰু প্ৰশিক্ষণেৰে সজ্জিত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি ৰাজ্যিক আৰক্ষীত এক সম্যক সংস্কাৰৰ প্ৰয়োজন। তদন্তৰ উন্নত প্ৰশিক্ষণ আৰু অধিক ফৰেনছিক লেব থকাটোৱে নিশ্চিতভাৱে আৰক্ষীক অপৰাধমূলক গোচৰৰ ফলপ্ৰসূ অনুসৰণত সহায় কৰিব পাৰে। 

© ৮ বছৰৰ মূৰত অভিজিৎ আৰু নীলৰৎপল হত্যাৰ গোচৰৰ দুৰ্বল তদন্ত - দুৰ্বল ৰায়দান !

ভাৰতীয় ন্যায় ব্যৱস্থা অতি স্বচ্ছ, নিকা, নিৰপেক্ষ আৰু সাহসী বুলি বিশ্বতে শক্তিশালী বুলি নাম আছে৷ ভাৰতীয় ন্যায় ব্যৱস্থাই জনবিৰোধী চৰকাৰকো জবাবদিহি কৰিব পাৰে৷ অথাৎ ভাৰতৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় সংসদীয় গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয় অতি শক্তিশালী আৰু স্বতন্ত্ৰ৷ সেইবাবেই ভাৰতীয় লোকে দেশৰ ন্যায় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি সদায় আস্থা আৰু বিশ্বাস ৰখা দেখা যায়৷ কিন্তু কেতিয়াবা কেতিয়াবা কিছুমান ৰায়দানে সাধাৰণ মানুহক হতাশ কৰি তোলে আৰু প্ৰকৃত ন্যায়প্ৰাপ্তিৰ পৰা বঞ্চিত হ’বলগীয়া হয়৷ বিশেষকৈ হত্যা, ধৰ্ষণ, হিংসা, আতিশয্য আদিৰ দৰে অপৰাধৰ ক্ষেত্ৰত ন্যায়ালয়ে অভিযুক্তক তথ্য প্ৰমানৰ অভাৱত মুকলি কৰি দিয়া কাৰ্যই দিশহাৰা কৰি তোলে ভুক্তভোগী আৰু ভুক্তভোগীৰ দুৰ্ভগীয়া পৰিয়ালক৷ বহু ক্ষেত্ৰত তদন্তকাৰী সংস্থাৰ দুৰ্বল অভিযোগনামা আৰু শক্তিশালী তথ্য প্ৰমাণৰ অভাৱৰ বাবেই আইনৰ সুৰুঙাৰে সাৰি যায় অপৰাধী৷ এয়া আৰক্ষী আৰু তদন্তকাৰী সংস্থাৰ ইচ্ছাকৃত নে অকৰ্মণ্যতা সেয়া সাধাৰণ জনতাই জনাৰ উপায় নাই৷ শেহতীয়াকৈ চলিত মাহৰ সোমবাৰে অসমৰ নগাঁও জিলাৰ জিলা তথা সত্ৰ আদালতে ৰায় প্ৰদান কৰে অভি আৰু নীল হত্যাকাণ্ডৰ গোচৰৰ৷ আঠ বছৰৰ আগৰ এই নৃশংস হত্যাকাণ্ডত আদালতে ২৫ জনক নিৰ্দোষী বুলি মুক্তি দিয়ে আৰু আন ২০ জনক দোষী সাব্যস্ত কৰে। শুকুৰবাৰে নগাঁও জিলা সত্ৰ আদালতে ২০ অভিযুক্তক যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ডৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰে৷  শুকুৰবাৰে শাস্তি ঘোষণা কৰাৰ বাবে আদালত কক্ষ উৎসুক জনতা আৰু সাংবাদিকৰে ভৰি পৰে৷ শাস্তি ঘোষণা হোৱাৰ পূৰ্বে নগাঁও আদালতৰ সন্মুখত অভিযুক্ত পক্ষ আৰু ভুক্তভোগী পক্ষৰ অধিবক্তাই প্ৰকাশ কৰে ভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া৷ আদালতে ২০ জন অভিযুক্তক যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ডৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰে৷ অভি-নীলৰ হত্যাকাৰীক ফাঁচি দিব নোৱাৰিব বুলি উল্লেখ কৰে অভিযুক্ত পক্ষৰ অধিবক্তাই। ইয়াৰ বিপৰীতে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড বিহিব পাৰিব আৰু যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড বিহিলে প্ৰত্যাহ্বান জনাই দ্বাৰস্থ হ'ব উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ৷ এই দাবী বিপক্ষৰ অধিবক্তা মানস শৰণীয়াৰ। আনহাতে অভি-নীল হত্যাকাণ্ডৰ দোষীৰ মৃত্যুদণ্ড বিচাৰিব বুলি উল্লেখ কৰিছিল ভুক্তভোগী পক্ষৰ অধিবক্তাই। আদালতত সোমোৱাৰ পূৰ্বে অভিযুক্ত পক্ষৰ অধিবক্তা মানস শৰণীয়াই কয়,"এই ৰায়দানত মই সন্তুষ্ট নহয়। ২৫ জনক যে দোষমুক্ত ঘোষণা কৰিছে, এই যি ২০ জনক দোষী সাব্যস্ত কৰিলে তাৰ ক্ষেত্ৰতো কোনো সাক্ষী নাই৷ ইয়াত ফাঁচি দিব নোৱাৰে, কাৰণ ফাঁচি দিব লাগিলে ইমান ঘৃণনীয় হ'ব লাগিব যে পৃথিৱীত তেনেকুৱা ঘটনা বিৰল।"  ভুক্তভোগী পক্ষৰ অধিবক্তা জিয়াউল কামাৰে কয়,"এটা কথা একেবাৰে স্পষ্ট ৩০২ ধাৰাত শাস্তি মৃত্যুদণ্ড বা যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড হয়। ৰায় যুক্তিসংগত হৈছে নে নাই উচ্চ ন্যায়ালয়েহে নিৰ্ধাৰণ কৰিব। আদালতে ৰায় দিলেই যে তেওঁলোক দোষী সাব্যস্ত হৈছে তেনে নহয়৷ আদালতে অভি- নীলৰ হত্যাকাণ্ডত জড়িত ২০ জন অভিযুক্তক যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড বিহে যদিও কোনো এজনকে মৃত্যুদণ্ডৰ ৰায় নিদিলে৷ এই ৰায়ত তীব্ৰ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰে অভি আৰু নীলৰ পিতৃমাতৃ তথা আত্মীয় স্বজনে৷ উল্লেখ্য যে অভিজিত আৰু নীলোৎপলক মৰিয়াই মৰিয়াই হত্যা কৰাৰ ভিডিঅ’ সামাজিক মাধ্যমত প্ৰচাৰ হৈছিল সেয়া কি উপযুক্ত প্ৰমান নহয়নে ? সাক্ষীয়েও আদালতত হত্যাৰ কথা অৱগত কৰিছিল৷ তথাপিও দুটা ডেকা ল’ৰাক দিনদুপৰতে লোকচক্ষুৰ সন্মুখত মৰিয়াই মৰিয়াই মাৰি পেলোৱাৰ পিছতো অপৰাধীৰ মৃত্যুদণ্ডৰ ৰায় দিয়া নহ’ল৷ দুৰ্বল তদন্ত, দুৰ্বল অভিযোগনামা তথা দুৰ্বল সাক্ষী এনেবোৰ কাৰণতে সাধাৰণ জনতা আৰু দুৰ্বল মানুহে প্ৰকৃত ন্যায়ৰ পৰা বঞ্চিত হোৱা দেখা যায়৷