হিন্দু মহিলা সংগঠনের রাষ্ট্র সেবিকা প্রমিলা তাই মেধের প্রয়াণ

বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মহিলা সংগঠন ৰাষ্ট্ৰ সেৱিকা সমিতিৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী প্ৰমিলা টাই মেধেৰ যোৱা ৩১ জুলাইত নাগপুৰত ৯৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয় তেঁওৰ মৃত্যুত দেশজুৰি শোকত ছাঁ পৰিছে।আৰ এছ এছৰ লগতে সমাজৰ  ক্ষতিৰ কথা উল্লেখ  কৰি আৰ এছ এছৰ মুৰব্বী মোহন ভাগৱতে কয় যে, "প্ৰমিলা টাই মেধে জীৰ মৃত্যুৰ পিছত সকলো কাৰ্যকৰ্তাৰ মনত যি শোকত সৃষ্টি হৈছে সেয়া অভাৱনীয়। সংগঠনটোৰ আৰম্ভণিৰে পৰাই তেওঁ অতি কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিছিল। বহুবাৰ অকলেই সংগঠনটোৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিছিল।" আনফালে সংবাদ মাধ্যমে সমিতিৰ জ্যেষ্ঠ কাৰ্যকৰ্তাগৰাকীৰ মৃত্যুৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰাৰ সময়ত সংগঠনটোক আৰ এছ এছৰ মহিলা শাখা বুলি অভিহিত কৰাতো স্পষ্টীকৰণ দিয়া হৈছে। ২০০৬ চনৰ পৰা ২০১২ চনলৈ ‘প্ৰমুখ সঞ্চালিকা’ হিচাপে সংগঠনটোৰ নেতৃত্ব দিয়া মেধেই ১৯৩৯ চনত প্ৰথমে সমিতিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত শাখাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু কেলকাৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰিছিল। কাৰ্য্য আৰু মতাদৰ্শৰ বাবে তেঁও নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল। উল্লেখ্য যে ১৯৩৬ চনত লক্ষ্মীবাই কেলকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাষ্ট্ৰ সেৱিকা সমিতি  ১৯৭৮ চনৰ পৰা ১৯৯৪ চনলৈকে সৰস্বতী আপ্টেৰ নেতৃত্বত আছিল। ১৯৯৪ চনত ‘প্ৰমুখ সঞ্চালিকা’ হিচাপে পৰিগণিত হোৱা উষা টাই চাটিয়ে ২০০৬ চনত প্ৰমিলা টাই মেধেৰ হাতত বাঘজৰী অৰ্পণ কৰে।

লক্ষ্মী বাই কেলকাৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ আছিল। আৰ এছ এছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ড° কেশৱ বলিৰাম হেডগেৱাৰক লগ পাইছিল আৰু আৰ এছ এছে হিন্দুসকলক একত্ৰিত কৰি ৰাষ্ট্ৰ গঠন আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনত যিদৰে অৰিহণা যোগাইছে, তাত তেওঁ গভীৰভাৱে আপ্লুত হৈছিল। তেঁও বিচাৰিছিল যে মহিলাসকল গোটেই প্ৰক্ৰিয়াটোৰ অংশ হওক। ড° হেডগেৱাৰে তেঁওক আগবাঢ়ি আহি এটা সংগঠন আৰম্ভ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিলে। এইদৰে ১৯৩৬ চনৰ বিজয়দশমীৰ দিনা কেলকাৰে ৰাষ্ট্ৰ সেৱিকা সমিতিৰ ভেটি স্থাপন কৰে।

স্বাধীনতাৰ পূর্বে স্বাধীনতা সংগ্রামত সক্রিয়ভাৱে অংশগ্রহণ কৰিছিল সমিতিৰ স্বেচ্ছাসেৱকসকলে৷ বিভাজনৰ সময়ত হিন্দু আৰু শিখ পুৰুষ-মহিলাক উদ্ধাৰ কৰি ভাৰতলৈ নিৰাপদে ঘূৰাই অনাৰ ক্ষেত্ৰত সমিতিয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। পিছলৈ সংঘৰ স্বেচ্ছাসেৱকৰ সৈতে সাহায্য আৰু পুনৰ্বাসনৰ কামতো সহায় কৰিছিল। ১৯৪৮ চনত আৰ এছ এছৰ ওপৰত জাৰি কৰা নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিবাদত সমিতিৰ বহু স্বেচ্ছাসেৱক জেললৈ যায়।সমিতিৰ স্বেচ্ছাসেৱকসকলেও ১৯৫০ চনত গোৱাৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৬২, ১৯৬৫ আৰু ১৯৭১ চনৰ যুদ্ধৰ সময়ত সমিতিয়ে চৰকাৰৰ যুদ্ধ প্ৰচেষ্টাক সক্ৰিয়ভাৱে সহায় কৰিছিল। ১৯৭৫–৭৭ চনৰ ভিতৰত সেৱিকাসকলে জৰুৰীকালীন বিৰোধী আন্দোলনত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। আৰ এছ এছৰ অনুপ্ৰাণিত আন বিভিন্ন সংগঠনৰ লগতে ৰামজন্মভূমি আন্দোলনত এই সমিতিয়েও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। বৰ্তমান ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতত স্বাস্থ্য, শিক্ষা আৰু অন্যান্য সেৱা প্ৰদান কৰা।

সংস্থাটোৰ মূল মতাদৰ্শ তিনিটা নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে: মাত্ৰুত্ব (সাৰ্বজনীন মাতৃত্ব); কৰ্ত্ত্ব (সমাজৰ সেৱা); netratva (নেতৃত্ব)। মহিলাসকলক সক্ৰিয় সমাজ সংস্কাৰৰ নেত্ৰী হ’বলৈ প্ৰস্তুত কৰা আৰু সমাজৰ বিশেষকৈ মহিলা আৰু শিশুৰ সামগ্ৰিক আৰু সৰ্বাংগীন বিকাশৰ প্ৰসাৰৰ ওপৰত সমিতিখনে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। সমিতিখনত ‘প্ৰচৰিকা’ নামৰ পূৰ্ণকালীন কৰ্মীও আছে। ইয়াৰ উপৰিও মহিলাসকলৰ বাবে শাখাৰ আয়োজন কৰা হয়। বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশতে ৫০০০ৰো অধিক এনে শাখা আছে। এই শাখাবোৰ আৰ এছ এছৰ শাখাৰ পৰা বহু দিশত পৃথক। শাখাত তলত দিয়া উপাদানসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে: প্ৰাৰ্থনা (আৰ এছ এছৰ শাখাত হোৱা দৈনিক প্ৰাৰ্থনাৰ পৰা এইটো পৃথক), সংস্কৃত শাস্ত্ৰৰ পৰা শ্লোক আবৃত্তি, ক্ৰীড়া, যোগ, বৌদ্ধিক বক্তৃতা আৰু দেশপ্ৰেমমূলক গীত।

সমিতিখনে নিজৰ স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ বাবে নিয়মীয়াকৈ আৱাসিক প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰাৰ লগতে কেইবাটাও সমাজ সেৱা প্ৰকল্পও চলায়।বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশতে সমিতিৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰশিক্ষণ শিবিৰত প্ৰতি বছৰে ১০ হাজাৰৰো অধিক মহিলাই অংশগ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৯ চনত সমিতিৰ প্ৰথমটো প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ।২০১৬ চনত সমিতিৰ ৮০ বছৰীয়া উদযাপনৰ সময়ত ইয়াৰ ইতিহাসৰ অন্যতম বৃহৎ প্ৰশিক্ষণ শিবিৰৰ আয়োজন কৰা হয়, য'ত ৩,০০০ সেৱিকা (ৰাষ্ট্ৰীয় সেৱিকা সমিতিৰ স্বেচ্ছাসেৱক) অংশগ্ৰহণ কৰে।সমিতিখনে অনাথ আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল কন্যা শিশুৰ বাবে ৪৫টাতকৈও অধিক স্বাস্থ্য প্ৰকল্প আৰু প্ৰায় ৫০০টা শিক্ষা প্ৰকল্প চলাই আছে। ইয়াৰ উপৰিও মহিলাসকলক সবলীকৰণ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীল কৰি তোলাৰ বাবে ৪৮০টাতকৈও অধিক মহিলা আত্মসহায়ক গোট গঠন কৰাত সহায় কৰিছে। ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰকল্প হৈছে বাল গোকুলাম। ই এনে এক মঞ্চ য’ত শিশুসকলক নিজৰ সাংস্কৃতিক শিপা আৰু ভাৰতৰ যুগ যুগ ধৰি চলি অহা আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ সৈতে নিজকে প্ৰকাশ আৰু সংযোগ স্থাপনৰ বাবে উৎসাহিত কৰা হয়। পাঁচ বছৰ আৰু তাৰ ওপৰৰ শিশুৱে বাল গোকুলামত পঢ়ে। বাল গোকুলাম কেন্দ্ৰসমূহত যোগ, ভজন, শ্লোক, কলা-কৃষ্টি আদি কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰা হয়। সমিতিৰ আন এটা ডাঙৰ প্ৰকল্প হ'ল "দেৱী অহল্যাবাই স্মাৰক সমিতি (DASS)"। ইয়াত অত্যাচাৰৰ বলি হোৱা মহিলা আৰু মহিলাসকলৰ বাবে বিশেষ পুনৰ্বাসন আৰু শিক্ষা কাৰ্যসূচী জড়িত হৈ আছে। তেওঁলোকক DASS লৈ অনা হয়, য’ত স্বেচ্ছাসেৱকসকলে তেওঁলোকক সহায় কৰে। ভুক্তভোগীক আৰ্থিকভাৱে স্বাৱলম্বী হ’বলৈ খাদ্য, বস্ত্ৰ, বাসস্থান আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল শিক্ষা আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। ৪-৫ বছৰৰ ভিতৰত বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ বা মৌলিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত এই ছোৱালী আৰু মহিলাসকলৰ বহুতেই ঘৰলৈ উভতি আহি DASS ত স্থানীয়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰে।